منبع تحقیق : پایان نامه ارشد حقوق : جايگاه قاعده احسان در حقوق مسئوليت مدنی

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق


دانشگاه آزاد اسلامي

واحد علوم و تحقيقات لرستان

پايان نامه جهت دريافت درجه کارشناسي ارشدM.A

رشته : حقوق

گرايش : حقوق خصوصي

عنوان :

جايگاه قاعده احسان در حقوق مسئوليت مدنی

استاد راهنما :

دکتر فيروز احمدی

استاد مشاور :

دکتر محمد حسين حجاريان

تابستان 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

عنوان    صفحه

مقدمه

بيان مسئله

اهميت و ضرورت انجام تحقيق

سوالات تحقيق

روش تحقيق

پيشينه تحقيق

ساختار تحقيق 1

 

فصل اول : مفهوم قاعده احسان

مبحث اول : مفهوم قاعده فقهي و مشخصات قاعده حقوقي

گفتار اول : مفهوم قاعده فقهي

الف) قاعده

ب) فقه

ج) وي‍‍ژگي قواعد فقهي

گفتار دوم : مشخصات قاعده حقوقي

الف) كلي بودن

ب) الزامي بودن

ج) ضمانت اجرا

د) قلمرو اجتماعي داشتن

گفتار سوم : معناي لغوي و اصطلاحي قاعده

الف) معني لغوي قاعده

ب) معناي اصطلاحي

مبحث دوم : تعريف قاعده فقهي

گفتار اول : فرق قاعده فقهي با مسئله فقهي و ضابطه فقهي

الف)  فرق قاعده با مسئله فقهي

ب) قاعده فقهي و ضابطه فقهي

گفتار دوم : اقسام قواعد فقهي

مبحث سوم: تعريف قاعده احسان

گفتار اول : معناي لغوي و اصطلاحي احسان

گفتار دوم:  معناي اصطلاحي احسان

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

گفتار سوم : شرايط لازم براي تحقق احسان

الف :  دفع ضرر از متضرر

ب :  الضرورات تبيح المحظورات

گفتار چهارم : قاعده احسان از ديدگاه فقها

1)قاعده احسان از ديدگاه شيخ طوسي

2)قاعده احسان از ديدگاه مرحوم مير فتاح

3)قاعده احسان از ديدگاه مرحوم شيخ محمد حسين اصفهاني

4)قاعده احسان از ديدگاه مرحوم ميرزا حسن بجنوردي

مبحث چهارم : ارتباط قاعده احسان با ادله ضمان

1 ) ارتباط قاعده احسان با قاعده اتلاف

2 ) ارتباط قاعده احسان با تسبيب

3 ) ارتباط قاعده  احسان بالاضرر

مبحث پنجم : قاعده احسان به عنوان يکي از دلايل قاعده اضطرار

1 ) اضطرار به غير براي دفع ضرر ديگري

2 ) اضرار به غير براي دفع ضرر از او

3 ) اضرار به خود براي دفع ضرر ازغير

4 ) اضرار به غير دفع ضرر از جامعه

 

6

6

 

فصل دوم : مدارک قاعده احسان

گفتار اول : قرآن

گفتار دوم : سنت

گفتار سوم :  اجماع

گفتار چهارم :  عقل    43

46

47

49

 

فصل سوم :شرايط تاثير احسان بر مسئوليت مدني

گفتار اول : دفع ضرر

گفتار دوم : جلب منفعت

گفتار سوم : اقدامات بشر دوستانه:

گفتار چهارم : قصد احسان

گفتار پنجم :  وقوع ضرر از ناحيه احسان کننده

گفتار ششم : بررسي معيارهاي احسان واقعي

گفتارهفتم  : شرايط تاثير احسان بر مسئوليت مدني

الف) قصد احسان

ب) احسان واقعي

گفتار هشتم :جلب منفعت براي متضرر

گفتار نهم : دفع خطر

گفتار دهم : وقوع افراط و تفريط از ناحيه احسان کننده

گفتار يازدهم  :وجود تناسب بين ضرر دفع شده و ضرر وارد شده

 

 

فصل چهارم : مصاديق کاربرد قاعده احسان در فقه و حقوق موضوعه

 

مبحث اول : قاعده احسان و مقوله امر نامشروع و حسن نيت

گفتار اول:  قلمرو دخالت قاعده احسان در امر نامشروع

گفتار دوم :  مقوله حسن نيت در قاعده احسان

الف ) حسن نيت بدون شائبه  غرض محسن در اقدام به امر مورد احسان

مبحث دوم : جريان قاعده احسان در مواردي از قانون مدني

گفتار اول : عدم تعارض بين ماده 328 قانون مدني و قاعده احسان

گفتار دوم :  جريان قاعده احسان در ماده 330 قانون مدني

گفتار سوم :  تأثیر قاعده احسان در ماده 267 قانون مدني

گفتار چهارم :  جايگاه قاعده احسان در ماده 306 قانون مدني

مبحث سوم : قلمرو قاعده احسان

1 ) نظريه دفع ضرر و مصاديق آن

2 ) نظريه جلب منفعت و مصاديق آن

3 ) نظريه مورد قبول

گفتار پنجم : دخالت فضولي

گفتار هفتم  : موراد احسان در قانون مجازات اسلامي مصوب 1392

نتيجه گيري

پيشنهادات

منابع و ماخذ 72

72

 

 

مقدمه

 بيان مسئله

يکي از قواعد اثرگذار در مباحث فقهي وحقوقي قاعدة احسان می باشد. از اين قاعده مي‌توان در دوحوزه بحث نمود. اولين حوزه‌، بررسي تأثير قاعدة احسان، در مورد سقوط ضمان يا به بيان ديگر تأثير قاعده در بحث مسئوليت مدني می باشد. اين قاعده از استثنائات قاعدة اتلاف و تسبيب محسوب مي‌گردد. در نتيجه يکي از موارد معافيت از جبران خسارات، ضرر ناشي از «افعال محسنانه» می باشد. دومين حوزه‌، بررسي قاعدة احسان در مورد اثبات ضمان می باشد. يکي از مباحث مرتبط به قاعدة احسان در اين حوزه، مسئلة «مبناي احکام» اداره و نگهداري بدون اجازة اموال ديگران می باشد. (مادّة 306 قانون مدني)سؤال اساسي در اين قسمت اين می باشد که آيا از منظر فقه اسلامي، مثبتِ ضمان بودن قاعدة احسان پذيرفتني می باشد. آيا شخصي که براي کمک کردن و احسان به ديگري اقداماتي را انجام مي‌دهد که در اثر آن مخارجي بر او تحميل مي‌گردد يا خساراتي به او وارد مي‌گردد، مي‌تواند بنا بر قاعدة احسان مطالبة خسارات نمايد و مخارج خود را از محسن ‌اليه دريافت کند؟

براي ايجاد مسئوليت مدني و ضمان قهري اسباب و عواملي هست كه در فقه از آنها به موجبات ضمان قهري ياد مي گردد همچنين براي جلوگيري از ايجاد مسئوليت مدني و سقوط ضمان قهري براي كسي كه شرايط ضمان فراهم شده باشد اسباب ومواردي هست كه از آنها به مسقطات ضمان قهري تعبير مي گردد يكي از مسقطات ضمان قهري احسان مي باشد ، بدين معنا كه هرگاه كسي به انگيزه خدمت و احسان به ديگران موجب ورود ضرر به آنها گردد اقدام او تعهد آور نيست . مثلاً چنانچه شخصي ببيند كه فردي در آتش افتاده و مي سوزد وبراي حفظ جان و دفع خط از او مجبور گردد لباس او را پاره كند در اين صورت آن فرد ضامن قيمت لباس نخواهد بود زيرا پاره كننده لباس در چنين شرايطي قصد احسان و خدمت به صاحب لباس داشته و قصد دفع ضرر از او را داشته می باشد مباحث مربوط بر احسان و مسقط بودن آن در فقه تحت عنوان قاعده احسان مطرح مي باشد .

احسان مصدر باب افعال از ريشة «حسن» د‌ر لغت به معني نيکوکاري می باشد. اين واژه در فقه و حقوق نيز به اقدام عمومي يا ويژه‌اي براي مساعدت به غير، به قصد تبرع، اشتهار دارد.

مقصود از اين قاعده اين می باشد که، هرگاه شخصي به انگيزة خدمت ونيکوکاري به ديگران، موجب وارد شدن خسارت به آنان گردد، اقدامش مسؤليت آور نيست و شخص محسن، ضامن شناخته نمي گردد. در حالي که مي دانيم برطبق قواعد مسلم و معمول در فقه و حقوق مانند قاعدة اتلاف، هرکس حتي اگر بدون عمد و تقصير، مال غير را تلف يا ناقص کند، و خسارتي به او وارد  آورد، ضامن می باشد. ولي در ساية قاعدة احسان، شخص محسن ضامن نيست.

در بين فقيهان، اصل حکم و عدم ضمان براثر احسان اختلافي وجود ندارد اما پيرامون ماهيت احسان ونيکوکاري وحدود قاعده جاي گفت و گو می باشد .

کسي که اقدام خسارت باري انجام دهد، در صورت ورود خسارت به ديگري ضامن می باشد، مثلا چنانچه شخصي به جهت فضولي در اموال ديگري تصرف نمايد وتصرف او موجب تلف يا نقص اموال گردد، طبق اصل اولي ضامن خواهد بود؛ ولي بنا برمفاد اين قاعده، اگر اين اقدام باحسن نيت فاعل و به قصد مراقبت از مال مالک و به انگيزة خدمت به او بوده باشد، آنگاه به گونه اتفاقي موجب زيان وضرر گردد، اقدام کننده ضامن نيست؛ زیرا در اين اقدام قصد احسان داشته می باشد.

خوانده ايم که اتلاف مال غير، اگر چه بدون تعدي و تفريط باشد، موجب ضمان و مسئوليت می باشد واکنون مي بيينيم که اگر کسي به هنگام انجام کاري نيک زياني وارد کند، ضامن نيست پس به اين نتيجه مي رسيم که قاعدة احسان مسقط ضمان می باشد.

دراين تعريف کارنيک، تعدي و تفريط وضمان به کار رفته می باشد، بحث از تعدي و تفريط، زيان وضمان در موارد ديگر اسباب و مسقطات ضمان نيز مطرح می باشد واختصاص به قاعدة احسان ندارد ، عنصر ويژه قاعدة احسان ” کارنيک ” می باشد و به توضيح آن اکتفا مي کنيم.

 

اهميت و ضرورت انجام تحقيق

قانون مدني ايران اگر چه از تجارب حقوقي برخي کشورهاي اروپايي بهره گرفته می باشد ولي از آغاز بر پايه مستحکم فقه اسلامي به خصوص مکتب فقهي اماميه و انديشه والاي فقهاي گرانقدر بنا شده می باشد. از اين رو به جرات مي توان گفت قاعده احسان مانند قواعدي می باشد که مي توان آنرا قاعده بنيادين دانست و اگر چه در نهاد فقهي و حقوقي اين قاعده از مستقلات عقليه محسوب مي گردد، ليکن وقتي که در بستر و بناي نقل مورد ارزيابي قرار مي گيرد. دايره شمول آن بقدري گسترده مي گردد که مي تواند بسياري از معضلات حقوقي در سطح کلان و کلي را حل کند. هر چند موضوع احسان عمري به قدمت اسلام داشته و به تعبير ديگر از زمان نزول قرآن کريم در آيات متعددي به آن تصریح شده و خداوند متعال بندگان خود را به نيکوکاري و اقدام خير دعوت نموده می باشد ولي احسان مورد نظر در بحث که به معناي بجای آوردن اقدام نيکو اعم از قول يا فعل مي باشد و اکثر فقها اتفاق نظر دارند در ذيل آيه 91 سوره توبه آمده می باشد . در اين پژوهش سعي شده می باشد با جمع آوري نظريات فقها و تجزيه و تحليل  ديدگاهاي متفاوتي که از آنها ارائه شده می باشد به نظريه اي مورد قبول که بتوان در علم حقوق به آن استناد نمود دست پيدا کنيم . اگر چه در پاره اي از موارد اثبات بي گناهي افراد با در نظر داشتن قوانين مدرن امروزي کار ساده اي نيست ولي اين را نبايد ناديده گرفت که قوانين کشور ما برگرفته از فقه اسلامي می باشد و اگر بخواهند در يک سرزمين اسلامي مسلمانان همديگر را ياري کنند نه تنها بايد ضمان از آنها برداشته گردد بلکه مي بايست سازمانهاي خيريه اي به همين مقصود تاسيس  گردد تا خسارت مالي که بر عهده فرد محسن و نيکوکار قرار مي گيرد پرداخت گردد. مانند آثار قاعده احسان اماني شدن يد محسن در صورت تسلط در مال غير مي باشد .

 

سوالات تحقيق :

  • جايگاه قاعده احسان در حقوق مسئوليت مدني چيست ؟
  • موارد و مستندات قاعده احسان کدامند ؟
  • آيا در قاعده احسان بايد اقدام در نظر مرتكب مصلحت داشته باشد ، يا در واقع و خارج ؟

 

روش تحقيق

در تحقيق و تدوين اين  پايان نامه، از روش تحليلي و توصيفي که درآن اطلاعات با مراجعه به منابع مکتوب گردآوري مي گردد بهره گیری شده می باشد.منابع و ماخذ مربوط به زبان فارسي و عربي هستند که به نگرشي استدلالي و مقايسه اي مورد مطالعه قرار گرفته اند.

پيشينه تحقيق:

با در نظر داشتن اينکه موضوع ما فقهي مي باشد قبلا در اين زمينه مقالات و پايان نامه هايي نوشته شده می باشد که مي توان به عنوان مثال به مقاله قاعده احسان  ، نويسنده: لطفي،اسدالله

نشريه: حقوق » دانشکده حقوق و علوم سياسي(دانشگاه تهران) » زمستان 1379 – شماره 50  که 20 صفحه – از 41 تا 60 به موضوع اختصاص داده و همچنين مقاله آقاي سيد مصطفي ‌‌مصطفوي، استاديار مدعو دانشگاه امام‌ صادق(ع).با عنوان قاعده احسان ، منبع مسئوليت 1385 تصریح نمود .

ساختار تحقيق

با در نظر داشتن موضوع و نظرات استاد راهنما ما در چهار فصل به موضوع پرداختيم بدين مقصود در فصل اول به بيان کليات موضوع مانند تعاريف پرداخته ايم و در فصل دوم مدارک قاعده احسان و فصل سوم به شرايط تاثير احسان بر مسئوليت مدني و در فصل چهارم به مصاديق کاربرد قاعده احسان در فقه و حقوق موضوعه پرداخته شده می باشد و در انتها نتيجه گيري و پيشنهادات ارائه گرديده می باشد .

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه :107 صفحه

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

 

 

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***